Bey Böyrek Hikâyesine Ait Manzum Parçalara Katkılar

Bey Böyrek Hikâyesi

Özet

Türk epik destancılık geleneğinin zirvesi niteliğindeki Dedem Korkut Kitabı’nın Türk dünyası sözlü kültür ortamında en fazla yayılma ve çeşitlenme özelliğine sahip olanı, hiç şüphesiz, Kam Püre’nin Oğlu Bamsı Beyrek Boyu’dur. Bu destanın Anadolu sahasında “Bey Böyrek” yaygın adıyla karşımıza çıkan çeşitlemelerinin bilhassa el yazmalarında kayıtlı örnekleri, yazımıza konu olan 1452 arşiv numaralı cönkteki metinlerle mukayese edilerek hikâyeye ait manzum parçalardaki çeşitlenmenin izleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Mukayeseli metinlere ek olarak yeni ve orijinal bir metin niteliğindeki “Türkî-i Beg Böri” başlıklı manzum parça da tarafımızdan okunarak repertuvara kazandırılmıştır. Söz konusu metinler “California Üniversitesi, Los Angeles (UCLA) Kütüphanesi LSC.0896: Türkçe El Yazmaları Koleksiyonu”nda kayıtlı olan cönk formundaki bir el yazmasının içindedir. Türk halk edebiyatına dair  kıymetli metinleri ihtiva eden önemli bir mecmua niteliğindeki cöngün muhtevasında bu yazıya konu olan Bey Böyrek hikâyesine ait manzum parçalar yanında muhtelif nazım türlerinden örnek metinler, halk hikâyelerine ait manzum parçalar ve mensur izahıyla birlikte Taş Bebek hikâyeli türküsü kayıtlıdır. Bu yazının konusunu söz konusu cönkte kayıtlı olan Bey Böyrek hikâyesine ait manzum parçalar teşkil etmektedir. “Bey Böyrek” ifadesi bir anlatı başlığı bağlamında Dedem Korkut Kitabı’nda kayıtlı Kam Püre’nin Oğlu Bamsı Beyrek Boyu’nun Anadolu sahası çeşitlemelerindeki en yaygın kullanımını belirtmektedir. Söz konusu hikâyeye ait mukayeseli metin okumalarının ortaya konulduğu bu yazıda, nihai olarak, dikkate değer görülen “Beg Barak” ve “Beg Böri” adlandırmaları üzerinde de bir görüş ortaya konulmuştur.